Pinot Grigio ramato is een koperkleurige tot zalmroze witte wijn uit Friuli-Venezia Giulia, gemaakt door het sap een tijd op de schillen te laten staan. Droog en sappig, met rode peer en gedroogde abrikoos, en een licht drogende greep aan het eind die je bij gewone witte wijn niet tegenkomt.
In het kort
| Kleur | Koper tot zalmroze, soms met een oranje gloed |
| Geur | Rode peer, gedroogde abrikoos, rozenbottel, soms een toon van thee |
| Smaak | Droog, sappig, met een licht drogende greep aan het eind |
| Druif | Pinot Grigio, met schilweking |
| Streek | Friuli-Venezia Giulia, waar de stijl zijn oorsprong heeft |
| Serveertemperatuur | 12–14 °C, iets warmer dan een gewone witte wijn |
Waarom dit geen rosé is
Pinot Grigio is een kleurmutatie van Pinot Noir. De schil is niet grijs maar roze, soms bijna paars. Laat je het sap daar een tijd op staan, dan trekt de kleur eruit — en dat is precies wat hier gebeurt.
Rosé maak je van blauwe druiven. Hier komt de kleur uit een druif die van zichzelf al een roze schil heeft. Het onderscheid is geen woordenspel: het gaat om welke druif er in de fles zit, niet om welke kleur eruit komt.
Een stijl die bijna verdween
In Friuli-Venezia Giulia liet men het sap van oudsher een tijdje op de schillen staan, en de wijn die daaruit kwam heette ramato: koperkleurig. Het woord gaat terug tot de tijd van de Republiek Venetië.
Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw was dit de gewone manier om Pinot Grigio te maken. Daarna nam de bleke stijl het over — de Pinot Grigio die iedereen nu kent. Sinds een aantal jaren maken steeds meer Friulaanse producenten weer ramato. Wat als een nieuwe trend oogt, is in feite een terugkeer.
Hoe de schil zijn werk doet
Na het kneuzen blijven sap en schillen een tijd samen, van een paar uur tot een paar dagen, afhankelijk van de producent. In die tijd trekt er kleur uit de schil, en ook geur en een beetje tannine. Hoe langer de schilweking, hoe dieper de kleur en hoe steviger de greep. Daarna wordt geperst en vergist zoals bij een witte wijn.
Die greep is het interessantste deel. Voel met je tong langs je tandvlees: het voelt iets ruwer dan bij een gewone witte wijn, alsof je op de schil van een appel bijt. Dat is tannine uit de schil, alleen veel zachter dan bij een rode wijn. Eén druif, twee flessen, en het verschil zit volledig in de weken die het sap op de schil doorbracht.
Wat je op het etiket ziet
Het woord ramato staat meestal groot op het etiket, soms met de herkomst Friuli of een andere DOC erbij; sommige producenten gebruiken een IGT-aanduiding. Let ook door de fles heen: bij een ramato zie je de kleur al voordat je hebt ingeschonken.
Wat je erbij eet
Jota, de soep van bonen, zuurkool en gerookt vlees. Cjarsons, de gevulde pasta met een zoet-kruidige vulling. Of frico.
Waarom dat werkt: de zachte schilgreep en de kruidige ondertoon sluiten aan bij het gerookte vlees en de zuurkool in de jota. De tonen van gedroogde peer vinden aansluiting bij het zoete element in de cjarsons, en de lichte schilbitter bij de nootachtige, rijpe kaas van de frico.
Op de wijnkaart
Een ramato is een gespreksstarter. Zet hem bij de bijzondere witte wijnen of in een eigen rubriek met schilgeweekte wijnen. De gast die hem bestelt verwacht uitleg, en dat rechtvaardigt een hogere prijs dan een gewone Pinot Grigio.
Verder leren
Deze wijn staat in week 5 van de Opleiding Italiaanse Gastronomie, naast de bleke Pinot Grigio Superiore — dezelfde druif, twee glazen die niet op elkaar lijken. Hoe een lesweek eruitziet, staat op de pagina over onze leermethode.
De streek waar hij vandaan komt: Friuli-Venezia Giulia.
